สป.อว จับมือ MTEC ร่วมแถลงข่าวความสำเร็จ “การพัฒนาเครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์แบบแกนเดี่ยวแนวตั้ง” ณ จังหวัดนครราชสีมา

กองส่งเสริมและประสานเพื่อประโยชน์ทางวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กปว.) สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) ร่วมกับ ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จัดกิจกรรมแถลงข่าวความสำเร็จ “การพัฒนาเครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์แบบแกนเดี่ยวแนวตั้ง” ภายใต้โครงการสร้างเครื่องจักรต้นแบบด้วยกระบวนการวิศวกรรมเพื่อการสร้างสรรค์คุณค่า เมื่อวันจันทร์ที่ 30 มีนาคม 2569 ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนโคเนื้อคุณภาพบ้านดอน อ.ด่านขุนทด จ.นครราชสีมา

โดยมี

ผศ. ดร.พันทิพย์ ปิยะทัศนานนท์ รักษาการแทนผู้อำนวยการเทคโนธานี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมงานฯ ว่า “ผลงานนี้สะท้อนการบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิศวกรรม เทคโนโลยี และการเกษตร เพื่อยกระดับการผลิตในภาคปศุสัตว์ และที่สำคัญคือการ “ส่งมอบโอกาส” สู่ชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มวิสาหกิจผู้เลี้ยงโคเนื้อคุณภาพบ้านดอน จังหวัดนครราชสีมา โดย มทส. เป็น อว.ส่วนหน้า ทำหน้าที่เป็นแหล่งองค์ความรู้ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี และพี่เลี้ยงในการพัฒนาศักยภาพ โดยทำงานร่วมกับชุมชนอย่างมีส่วนร่วม และปรับนวัตกรรมให้ตอบโจทย์การใช้งานจริง สร้างความเข้มแข็งของกลุ่มผู้ผลิต เพิ่มประสิทธิภาพ และยกระดับสู่การผลิตเนื้อโคคุณภาพอย่างยั่งยืน”

ดร.ศุภกิจ วรศิลป์ชัย หัวหน้าทีมนักวิจัย ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กล่าวรายงาน “ตามที่ MTEC ได้ร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การติดตามและประเมินผลโครงการพัฒนาศักยภาพการผลิตและเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ปศุสัตว์ด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม (วทน.) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568” ร่วมกับ ศูนย์ประสานเครือข่าย อว. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี เมื่อวันที่ 28 - 30 กรกฎาคม 2568 ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนโคเนื้อคุณภาพบ้านดอน ที่ผ่านมานั้น พบว่าพบว่าเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อส่วนใหญ่ประสบปัญหาการใช้แรงงานคนในการผสมอาหารสัตว์ที่ต้องใช้เวลานาน และอาหารที่ผสมได้ยังไม่มีความสม่ำเสมอมากนัก ส่งผลให้คุณภาพของอาหารที่ออกมาไม่ดี แต่ก็มีเกษตรกรบางกลุ่มเริ่มมีการพัฒนาใช้งานเครื่องผสมอาหาร TMR ที่ดัดแปลงต่อพ่วงกับรถแทรกเตอร์ จึงทำให้มีต้นทุนในการผสมหญ้าอาหารสัตว์ที่สูงขึ้น เกิดความยุ่งยากในการนำไปใช้งาน ปริมาณที่ได้ไม่เพียงพอต่อการเลี้ยงโคเนื้อ จากปัญหาดังกล่าวทีมวิจัยงานพัฒนาเครื่องจักรกล MTEC สวทช. จึงได้รับโจทย์ความต้องการของผู้ใช้งาน โดยได้ออกแบบและพัฒนาจนเกิดเป็นผลงาน เครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์ จำนวน 1 เครื่อง ที่สามารถขับเคลื่อนได้ โดยรวมจะมีต้นทุนที่ถูกลง และการทำงานมีความคล่องตัวมากขึ้น และยังสามารถปรับปรุงการกระบวนการผสมอาหารและการป้อนอาหารภายในโรงเรือน ได้พร้อมกัน ปัจจุบันทีมวิจัยได้ดำเนินการพัฒนาผลงาน เครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์ เสร็จเรียบร้อยแล้ว พร้อมติดตั้งผลงานเพื่อการนำไปใช้ประโยชน์ในกิจกรรมการผสมหญ้าอาหารสัตว์ตามสูตรอาหารที่เหมาะสมสำหรับการเลี้ยงโค ซึ่งเครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์ฯ ดังกล่าว มีความสามารถในการสับหญ้าหรือฟางให้มีขนาดที่เหมาะสม และผสมกับส่วนผสมอื่น ๆ จนได้อาหารที่มีความสม่ำเสมอ และมีสารอาหารที่ครบถ้วน อาหารที่มีสารอาหารครบถ้วนนี้จะนำไปสู่การเติบโตที่มีคุณภาพ และช่วยเพิ่มผลผลิตได้ นอกจากนี้ยังคงช่วยส่งเสริมให้เกษตรกรมีศักยภาพการเลี้ยงโคอย่างมีคุณภาพที่ดี ลดต้นทุน และการจ้างแรงงานในการเตรียมอาหารอีกด้วย

ดร.ชาญวิทย์ ตรีเดช ผู้อำนวยการกลุ่มส่งเสริมธุรกิจเทคโนโลยีและนวัตกรรม กปว. สป.อว. กล่าวเปิดกิจกรรมแถลงความสำเร็จ “ผลงานเครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์แบบแกนเดี่ยวแนวตั้ง ซึ่งเป็นความร่วมมือเชิงบูรณาการระหว่าง สป.อว. กับ MTEC ภายใต้โครงการสร้างเครื่องจักรต้นแบบด้วยกระบวนการวิศวกรรมเพื่อการสร้างสรรค์คุณค่า โดยมีวัตถุประสงค์ ในการสนับสนุนการพัฒนาสร้างเครื่องจักร เครื่องมือและอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับกระบวนการผลิตภายในประเทศตามความต้องการของภาคการผลิต เพื่อลดการนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศ และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้แก่ภาคเอกชนไทย โดยอาศัยกระบวนการวิศวกรรมย้อนกลับ (Reverse Engineering) ที่มุ่งเน้นการพัฒนาในด้านการออกแบบใหม่ให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย การพัฒนาเครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์แบบแกนนอนคู่ หรือเครื่องผสมอาหาร TMRที่แถลงข่าวในวันนี้ ถือเป็นกิจกรรมหนึ่งที่สอดรับกับยุทธศาสตร์ของกระทรวง ซึ่ง อว. ตระหนักดีว่าเครื่องนี้จะทำให้สร้างภาพลักษณ์ของการเลี้ยงโคเนื้อคุณภาพ และนำไปสู่การสร้างรายได้เพิ่มให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโค ดังนั้น สป.อว. จะพัฒนาต่อยอดเทคโนโลยีนี้ต่อไป เพื่อให้เหมาะสมกับการใช้งานมากยิ่งขึ้น และเกิดการขยายผลสู่เชิงพาณิชย์ต่อไป”

นายดุสิต ตั้งพิสิฐโยธิน นักวิจัย MTEC กล่าวรายละเอียดผลการดำเนินงาน โครงการรถผสมหญ้าอาหารสัตว์ เดิม ทีมผู้วิจัยมีแนวคิดในการใช้ระบบการผสม “แบบเกลียวแกนนอน” ในชื่อเครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์แบบแกนนอนคู่ เนื่องจากพบว่าในตลาดเครื่องผสมหญ้าหรือผสมฟางในกิจกรรมทางปศุสัตว์ ล้วนออกแบบเป็นแกนเดี่ยวแนวตั้งที่มีวัตถุประสงค์ในการสับและปั่นผสมในรูปแบบที่พบในเครื่องจักรผสมอาหารสัตว์แบบผสมรวม ที่มีชื่อเฉพาะว่า TMR หรือ Total Mix Ration ซึ่งทีมผู้วิจัยต้องการนำเสนอการพัฒนาผลงานที่แตกต่าง โดยเลือกระบบเกลียวผสมแบบแนวนอน และจำเป็นต้องเป็นแกนคู่ เพื่อทำหน้าที่เป็น screw mixer ไม่ใช่เพื่อ screw feeder ที่ทางเทคนิคสามารถช่วยประหยัดระยะเวลาในการผสมได้สั้นลง กำหนดระดับความหนืดของอาหารที่ต้องการผสมได้ เนื่องจากเหมาะสำหรับผสมได้ทั้งอาหารแห้งไปจนถึงในระดับที่มีความชื้นสูง ตอบสนองความต้องการของกิจกรรมทางปศุสัตว์ที่หลากหลาย แต่ในขั้นตอนการออกแบบและพัฒนาในเบื้องต้น เป็นการมุ่งไปที่กลุ่มเกษตรกรโคเนื้อที่มีการกำหนดสูตรอาหารในรูปแบบที่เหมาะสมสำหรับการผสมด้วยเครื่อง TMR มากที่สุด ในการออกแบบและพัฒนาแบบแกนนอนคู่ พบว่าไม่สอดคล้องความต้องการของคุณลักษณะอาหารสำหรับโคเนื้อ จึงปรับปรุงรูปแบบให้เป็นไปตามความต้องการของกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น แต่ยังคงการเสริมกลไกที่มีความแปลกใหม่ เพื่อสร้างนวัตกรรมให้เกิดขึ้นในผลงาน จึงได้แนวทางการออกแบบเป็นเครื่องผสมหญ้าอาหารสัตว์ที่มีจุดเด่นและแตกต่างจากเครื่อง TMR ทั่วไป ด้วยการทำให้เป็นลักษณะ mobile unit และเงื่อนไขการทำงานที่สะดวกรวดเร็ว เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพและพัฒนาวิธีการทำงานในฟาร์มโคเนื้อได้อย่างเป็นรูปธรรรม”

นายก้าน ชามขุนทด ที่ปรึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนโคเนื้อคุณภาพบ้านดอน กล่าวถึง “การนำผลงานไปใช้ประโยชน์หลังจากที่ได้นำเครื่องผสมอาหารสัตว์ทดลองใช้งานเป็นเวลา 3 เดือน พบว่าเครื่องดังกล่าวสามารถช่วยลดเวลาในการผสมอาหารสัตว์ และช่วยรถแรงงานในการผสมอาหารสัตว์ได้ อีกทั้งยังมีความคล่องตัวระหว่างการขับเคลื่อนในโรงเรือนอีกด้วย”